Chư Yang Sin có độ cao 2442 m là một trong những dãy núi cao nhất và hùng vĩ nhất tỉnh Đắc Lắc. Người dân tộc Ê Đê ở Đắk Lắk vô cùng  tự hào với ngọn núi Chư Yang Sin được ví như 1 chú Sư Tử oai hùng với cái bờm trắng xóa ẩn mình dưới cái Mặt trời đỏ như lửa Cao nguyên Ban Mê. Cũng từ đây, trong sâu thẳm của rừng đại ngàn, hình thành nên con suối Ea Ktour trải dài như 1 tấm lụa men theo các triền núi qua hàng ngàn bậc thang đá hùng vĩ rồi để hòa mình vào dòng sông mẹ Krong Ana.  

Vườn quốc gia Chư Yang Sin tỉnh  Đắc Lắc với tổng diện tích tự nhiên là 59.531,2 ha cách thành phố Buôn Ma Thuột 50 km về phía Đông Nam, gồm rất nhiều dãy núi cao ở cực Nam Trung Bộ với hệ thống sông suối như đường chỉ tay chảy qua các vùng địa hình núi cao và các thung lũng nhỏ hẹp tạo nên sự đa dạng cảnh quan sinh thái đặc trưng của lưu vực Đăc Tour tuyệt đẹp và hấp dẫn. Vào mùa khô các dòng suối cạn nước để lộ nhiều bãi đá rộng bằng phẳng với rất nhiều hồ nước “tiên” treo trên núi.  

TS. Vũ Ngọc Long trong 1 chuyến khảo sát đa dạng sinh học tại Suối Ea K’Tour năm 1993

VQG Chư Yang Sin có đủ 9/14 kiểu rừng đặc trưng của Việt Nam trong đó chủ yếu là rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới phân bố tập trung với diện tích rộng lớn tiêu biểu cho hệ sinh thái rừng thường xanh nhiệt đới còn lại vào loại tốt nhất của vùng Tây Nguyên. Đây cũng là một trong các khu rừng nguyên sinh cổ xưa còn sót lại ở Việt Nam mang trong lòng đầy những bí ẩn và huyền thoại của đất trời.

Hệ thực vật VQG Chư Yang Sin có 948 loài thuộc 155 họ (55 loài trong sách đỏ Việt Nam và 26 loài trong sách đỏ thế giới). Dưới những cánh rừng già nguyên sinh có 337 loài cho gỗ, 300 loài dùng làm dược liệu, 97 loài dùng làm thực phẩm, và 288 loài làm cảnh. Tính đa dạng về hệ động vật thì không đâu có thể sánh được với 470 loài trong đó 23/ 72 loài thú trong sách đỏ Việt Nam, 9 loài trong sách đỏ Thế giới, 3 loài dặc hữu Đông Dương. VQG Chư Yang Sin là một trong những vùng chim đặc hữu của Cao nguyên Đà Lạt  với 222 loài chim trong đó có rất nhiều loài có vùng phân bố rất hẹp như: Khướu đầu đen má xám, khướu đầu đen, mi Núi Bà, sẻ thông họng vàng, trèo cây mỏ vàng, gà tiền mặt đỏ, trĩ sao…Các nhà khoa học mới xác nhận tại VQG có 98 loài bò sát, ếch nhái. Trong đó có rất nhiều loài lần đầu tiên phát hiện tại Việt Nam và Thế giới như: Ếch cây Chư Yang Sin, thằn lằn đá, cóc, rắn hổ mang chúa. Có 81 loài cá sinh sống trong các sông suối của Vườn.

Theo quy hoạch được duyệt, công trình thủy điện EaKtour sẽ chặn dòng lấy nước trên suối Ea K'tour, dẫn toàn bộ lưu lượng về nhà máy đặt cách đó khoảng 5km để phát điện. Như vậy việc thiết kế 1 ống dẫn nước khổng lồ chuyển dòng nước suối đến vận hành các tourbin của nhà máy thủy điện EaK’Tour sẽ làm cho khoảng 4 - 5km suối Đăk Tour bị chết đứng khô kiệt. Hậu quả là hàng trăm loài cây rừng và hệ động vật đặc trưng, cùng với hệ thủy sinh đặc hữu của VQG Chư Yang Sin sẽ biến mất vĩnh viễn mà không thể nào khăc phục.

Việc xây dựng thủy điện này sẽ ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến tính đa dạng sinh học  của VQG trong đó lưu vực suối Đăk Tour có vai trò quan trọng bậc nhất. Lưu vực Đăk Tour được tạo bởi nhiều dạng địa hình từ núi thấp khoảng 450m đến các dãy núi cao nhất của Chư Yang Sin (2.442m). Có thể kể ra tên của những loài đặc hữu đang bị đe dọa trong trong Sách Đỏ Việt Nam như thông 2 lá dẹt, pơ mu, kim giao, hồng tùng, thông năm lá... và các loài động vật, bò sát quý hiếm như  Gấu chó, Beo lửa, Chà vá chân đen, Vượn đen má vàng,… Đã từ lâu rồi khu rừng nguyên sinh Chư Yang Sin của Đak Lak được coi như một cái kho báu vật của Giàng nơi dự trữ tất cả những gì quý giá nhất của đất trời mà các nhà khoa học cũng chưa thể khám phá được hết.

Một khi nhà máy thủy điện Ea K’Tuor vận hành, sẽ kéo theo cả một hệ lụy suy giảm môi trường sinh thái trong lưu vực Đak Tour bị suy giảm mà không thể phục hồi lại. Con số 6 ha rừng tự nhiên đặc dụng đầu nguồn thuộc vùng lõi phân khu bảo vệ nghiêm ngặt bị mất đi chỉ là 1 con số rất nhỏ bé trên giấy tờ. Chủ đầu tư của nhà máy thủy điện Ea K’Tour và những người cố tình ủng hộ việc xây dựng nhà máy này đang cố ý không hiểu hoặc cố tình không muốn nhìn vào sự thật là tác động của nhà máy thủy điện này không dừng lại ở mức độ như vậy. trên thực tế kéo theo nó là môi trường sống của các loài sẽ bị phân cắt, đặc biệt nơi có đoạn ống dẫn nước chạy qua sẽ là cái “chết sinh thái” sẽ chẳng còn gì để nói nữa.  Quan điểm của chủ đầu tư cho rằng …chim, thú rừng không sống ở VQG Chư Yang Sin thì sống nơi khác, có gì phải lo.. như trong báo tuổi trẻ ngày 23/8 đã nêu ra thật là nguy hiểm vì thiếu trách nhiệm, thiếu nhận thức về tính đa dạng sinh học và khoa học môi trường.

Với những kinh nghiệm và bài học đắt giá về tác động thủy điện tôi cho rằng dự án thủy điện Ea K’Tuor đã vi phạm vào luật đa dạng sinh học và luật bảo vệ môi trường, chắc chắn sẽ để lại những tác động rất lớn đến môi trường sinh thái tự nhiên và nhu cầu sử dụng nước của cộng đồng vùng hạ lưu Krong Ana, sẽ làm ảnh hưởng đến cảnh quan gây ra sự suy giảm môi trường sinh thái chặn đứng đường di cư, sinh sản của các loài cá quan trọng, thay đổi môi trường sống của các loài thủy sinh cũng như sẽ đặc biệt ảnh hưởng rất xấu đối với di tích lịch sử trong khu vực như địa hang Đăk Tuor. Các dự án thủy điện như Ea K’Tour cần phải loại bỏ ra khỏi quy hoạch.

TS. Vũ Ngọc Long

Viện trưởng Viện Sinh thái học Miền Nam

Viện Hàn Lâm Khọc học và công nghệ Việt Nam 

 

 

 

Tổ chức cộng tác
  • Viện Khoa học Vật liệu Ứng dụng
  • Chương trình trao đổi Lâm sản ngoài gỗ Việt Nam
  • Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Giới thiệu theo yêu cầu
  • Bảo vệ động vật hoang dã
  • Hành động vì môi trường
  • Tổ chức vì môi trường thế giới