Coeliccia là chi chuồn chuồn kim có sự đa dạng cao với ít nhất 19 loài đã được biết ở Việt Nam, đặc biệt có một số loài mới được phát hiện gần đây như loài C. hayashii, C. mattiiC. suoitia vào năm 2016. Năm 2017 này, bên cạnh 2 loài C. mientrungC. duytan đã được công bố, Việt Nam tiếp tục được biết đến khi có thêm hai loài chuồn chuồn kim trong chi Coeliccia được mô tả.

Gần đây nhất, loài Coeliccia rolandorum được mô tả và công bố trên tạp chí Zootaxa số 4341 (4), với mẫu vật được thu tại vùng rừng núi nằm trong dãy Trường Sơn ở phía nam Lào, phía đông Campuchia và Việt Nam. Loài được đặt tên nhằm vinh danh Hanns-Jürgen, Ursula và Nanette Roland, những người tiên phong trong nghiên cứu chuồn chuồn tại Campuchia. Loài mới C. rolandorum rất giống loài C. kazukoae, với đặc điểm cơ thể màu đen xen lẫn các đốm, vệt sọc màu xanh dương trên ngực, đốt bụng và phụ bộ sinh dục đực. Tuy nhiên, sự khác biệt rõ ràng nhất giữa 2 loài nằm ở cấu trúc gờ sau của phần ngực trước của cả hai giới tính. Tại Việt Nam, được biết vùng phân bố của loài ở Gia Lai, Lâm Đồng và Đồng Nai. Xa hơn về phía nam, loài này đã được Viện Sinh thái học Miền Nam ghi nhận tại Núi Dinh, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Trước đó, các nhà khoa học thuộc Viện Sinh thái học Miền Nam và trường Đại học Duy Tân (Đà Nẵng) đã công bố loài Coeliccia bhriulieci, là loài mới cho khoa học, trên tạp chí Zootaxa số 4341 (2). Loài được đặt tên để vinh danh ông Bh’riu Liếc (hiện là Bí thư huyện ủy Tây Giang, tỉnh Quảng Nam), người đã đi đầu trong nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học gắn với bảo tồn văn hóa người Cơ Tu trên chính mảnh đất quê hương của mình. Loài Coeliccia bhriulieci mới chỉ được phát hiện tại các suối trong sinh cảnh rừng núi ở độ cao trên 1.300m so với mặt nước biển của huyện Tây Giang. Để nhận dạng loài mới này, khi đối chiếu với các loài tương tự trong vùng Đông Nam Á, có thể dựa vào những đặc điểm đặc trưng sau: phần ngực chính màu đen có các vệt dài màu vàng và xanh dương; đốt bụng thứ 9 và 10 màu xanh dương; phụ bộ sinh dục đực màu đen và cấu trúc cơ quan sinh dục đực có hai cái râu dài uốn cong ở đỉnh. Công bố khoa học này là một trong nhiều kết quả nổi bật từ đề tài số VAST04.08/16-17 được tài trợ bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Loài Coeliccia rolandorum được ghi nhận ở Núi Dinh, Bà Rịa – Vũng Tàu.

Mẫu phụ (paratype) loài Coeliccia bhriulieci tại huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.

 

Tin và ảnh: Tô Văn Quang

Tổ chức cộng tác
  • Chương trình hợp tác Lâm sản ngoài gỗ Đông Nam Á
  • Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
  • Bảo tàng nhiệt đới
  • Viện sinh học nhiệt đới
Giới thiệu theo yêu cầu
  • Tổ chức vì môi trường thế giới
  • Bảo vệ động vật hoang dã
  • Bảo vệ động vật hoang dã
  • Hành động vì môi trường
Phim
Allo-mothering
Forum
Updating...